Trong lịch trình sinh hoạt mà chúng tôi đã lên cho “Ngôi nhà của trẻ”, (nhưng chúng tôi không thể làm theo hoàn toàn, chứng tỏ rằng lịch trình được đưa ra một cách độc đoán sẽ không thích hợp với một hệ thống tự do), chúng tôi bắt đầu một ngày mới với một loạt các bài tập thực hành cuộc sống, mà tôi phải thú nhận rằng những bài tập này là phần duy nhất của lịch trình được giữ ổn định. Những bài tập này thành công tới mức nó trở thành lịch trình khởi đầu ngày mới của tất cả những ngôi trường Montessori.
- Chú ý vào sự sạch sẽ của bản thân khi đến lớp
- Vệ sinh cá nhân (theo thứ tự)
- Vệ sinh lớp học
- Các bài tập thăng bằng cá nhân, lịch sự nhã nhặn với môi trường
- Nói chuyện với hiệu trưởng
(9:00 – 10:00) Ngay lúc đứa trẻ đến trường, chúng tôi sẽ kiểm tra sự sạch sẽ của trẻ. Việc này nên được làm khi có mặt người mẹ, nhưng tất nhiên, hạn chế sự chú ý trực tiếp vào người mẹ. Chúng tôi sẽ kiểm tra tay, móng tay, cổ, tai, ặt, răng, và cả sự sạch sẽ của tóc. Nếu quần áo trẻ bị rách, dính bẩn, nếu khuy bị rơi, hay nếu giày dính bẩn, chúng tôi sẽ hướng chú ý của trẻ vào đây. Bằng cách này, đứa trẻ trở nên quen với việc quan sát bản thân mình, chăm sóc vẻ bề ngoài của mình.
Những đứa trẻ trong các lớp học của chúng tôi được vệ sinh cá nhân theo lượt, và dĩ nhiên việc này không được thực hiện hàng ngày. Ở lớp, người giáo viên sử dụng một bệ rửa với một cái bình nhỏ và một cái chậu, hướng dẫn trẻ rửa một phần cơ thể của mình như rửa tay, vệ sinh móng tay, rửa chân. Trẻ được hướng dẫn cách vệ sinh tai, mắt, chải răng và súc miệng một cách tỉ mỉ, cẩn thận. Chúng tôi hướng chú ý của trẻ tới từng bộ phận trên cơ thể đang được vệ sinh. Trẻ sẽ cần biết: nước sạch cho mắt, xà phòng và nước cho đôi tay, bàn chải và răng, … Chúng tôi dạy những đứa lớn giúp đỡ những đứa nhỏ, và cổ vũ những đứa nhỏ nhanh chóng học được kỹ năng chăm sóc bản thân.
Sau hoạt động vệ sinh cá nhân, trẻ được mặc lên một chiếc tạp dề. Trẻ sẽ tự mặc tạp dề lên mình, hoặc với sự giúp đỡ của trẻ khác. Và chúng tôi sẽ bắt đầu đi đến phòng học, xác nhận các các đồ vật đã ở đúng vị trí và đã sạch sẽ chưa. Giáo viên chỉ cho trẻ cách vệ sinh những góc bám bụi, và cách sử dụng những đồ vật như giẻ lau bụi, chổi lau bụi, cái chổi nhỏ, … Khi những đứa trẻ được cho phép làm việc này, chúng rất nhanh chóng trở nên thành thạo. Sau đó bọn trẻ sẽ đi tới chỗ của mình. giáo viên giải thích với trẻ một cách ngồi đúng (normal position) là để cho mỗi trẻ ngồi ở chỗ của mình, trong yên lặng, với 2 bàn chân chạm đất, tay để trên bàn, đầu thẳng. Qua đó, cô dạy trẻ cân bằng và duyên dáng. Sau đó trẻ đứng lên để hát thánh ca, cô dạy trẻ rằng khi đứng lên và ngồi xuống không nhất thiết phải tạo ra tiếng ồn. Sau hoạt động này là một chuỗi các hoạt động giúp trẻ học di chuyển sao cho duyên dáng, học cách đi vào và đi ra, học cách chào hỏi mọi người, cách di chuyển đồ vật cẩn thận, cách nhận đồ vật từ người khác một cách lịch sự. Giáo viên kêu gọi sự chú ý với đứa trẻ nào đó sạch sẽ, một căn phòng gọn gàng, một lớp học ngồi yên lặng, một hành động lịch sự, …
(10:00 – 11:00) Sau hoạt động này, chúng tôi chuyển qua giờ dạy học tự do. Lúc này giáo viên sẽ không đưa ra nhận xét cho trẻ, cũng không chỉ đạo trẻ cách di chuyển ghế, … Cô sẽ giới hạn bản thân mình lại, không cố đưa ra những sửa lỗi cho trẻ.
Trong lúc này, chủ trường sẽ sẽ mời từng trẻ đến nói chuyện với mình. Cô sẽ hỏi trẻ về những việc trẻ đã làm ngày hôm trước, điều chỉnh những yêu cầu của mình sao cho trẻ không phải báo cá ovề những hoạt động thân mật của gia đình, mà là những sự kiện mang cá nhân của trẻ như trẻ đã chơi gì, trẻ cư xử với bố mẹ ra sao. Cô sẽ hỏi nếu trẻ đã có thể tự đi lên cầu thang ở nhà, trẻ đã phản hồi một cách lịch sự khi nhận đồ của bạn, trẻ có giúp mẹ ở nhà, trẻ có làm những việc được học ở nhà, trẻ có chơi ở ngoài đường không, … Cuộc trò chuyện thường sẽ dài hơn vào Thứ 2, vì trẻ thường đi chơi vào cuối tuần, trẻ được mời nói về những việc đã làm cùng với gia đình, trẻ có đi chơi xa không, trẻ có được ăn món ăn nào không phù hợp không, nếu có cô sẽ dạy trẻ rằng món ăn đó không tốt.
Những cuộc trò chuyện này sẽ giúp trẻ nhìn sâu vào trong mình hơn, đồng thời cũng giúp phát triển ngôn ngữ. Trẻ sẽ được học cách nói những câu chuyện có ý nghĩa chứ không phải cứ liệt kê những chuyện xảy ra ở nhà hay khu phố của mình. Sau cuộc nói chuyện buổi sáng, chúng tôi chuyển qua những bài học khác.
(11:00 – 11:30) Thực hành chuyển động cách duyên dáng, những tư thế bình thường của cơ thể, đi, diễu hành theo nhạc, chào nhau, chú ý khi di chuyển, đặt đồ vật xuống với sự quan tâm.
(11:30 – 12:00) Bữa trưa, cầu nguyện
(12:00 – 13:00): Chơi tự do
(13:00 – 14:00) Chơi theo sự chỉ đạo, ở ngoài trời khi điều kiện cho phép. Lúc này trẻ lớn sẽ thực hiện những bài tập thực hành cuộc sống, dọn dẹp phòng, lau bụi, đặt đồ dùng về đúng vị trí. Kiểm tra về tính sạch sẽ trên cơ thể.
(14:00 – 15:00) Giờ thủ công: Làm gốm, thiết kế, …
(15:00 – 16:00): Những bài chuyển động và bài hát, ở ngoài trời khi điều kiện cho phép. Bài tập hỗ trợ những suy nghĩ về tương lai: Chăm sóc động thực vật.
Bài viết này được dịch từ chương VII: Những bài tập thực hành cuộc sống trong cuốn Phương pháp Montessori: Áp dụng khoa học sư phạm vào giáo dục trẻ trong các “Ngôi nhà trẻ thơ”. Xuất bản năm 1912, 4 năm sau khi bà mở Ngôi nhà của trẻ đầu tiên.
:
